Marka ismi, logodan, renklerden ve sloganlardan önce gelir; insanlar sizi önce adınızla tanır, arar ve başkalarına önerir. Logo zamanla yenilenebilir, ama bir isim değiştirildiğinde tabeladan ambalaja, web sitesinden resmî belgelere kadar her şeyin yeniden ele alınması gerekir. Bu yüzden isim kararını aceleye getirmemek gerekir. Bu rehberde fikir aşamasından tescil başvurusuna kadar izlenecek adımları sırasıyla ele alıyoruz.
İyi bir marka isminin ölçütleri
Herkese uyan tek bir formül yok, ama güçlü isimlerin çoğunda ortak özellikler görülür. Aday isimleri değerlendirirken şu ölçütleri bir kontrol listesi gibi kullanabilirsiniz:
- Kısa ve akılda kalıcı: Bir ya da iki hecelik kısa isimler daha kolay hatırlanır. Uzun isimler zamanla kısaltılır ve kontrol sizden çıkar.
- Söylenmesi kolay: İsim ilk duyulduğunda tek bir şekilde telaffuz edilebilmeli.
- Yazılışı belli: Duyan kişi ismi aramaya yazarken tereddüt etmemeli. Ç, ğ, ı, ö, ş ve ü harfleri yurt dışındaki kullanıcılar ve alan adları için sorun çıkarabilir.
- Başka dillerde olumsuz anlamı yok: Yurt dışına satış yapıyorsanız ya da yapmayı planlıyorsanız, ismin hedef pazarların dillerinde ne anlama geldiğini mutlaka kontrol edin.
- Ayırt edici: Rakiplerinizin isimlerine benzemeyen, kendi alanınızda karışıklık yaratmayan bir isim hem müşteriler hem de tescil için avantaj sağlar.
- Büyümeye alan bırakan: Tek bir ürüne, tek bir şehre ya da dar bir hizmete bağlı bir marka ismi, işiniz genişlediğinde dar gelebilir.
İsim üretme yöntemleri
İsim bulma süreci, tek bir parlak fikri beklemekle değil, çok sayıda aday üretmekle başlar. Önce markanın ne anlatmak istediğini birkaç anahtar kelimeyle yazın: değerleriniz, kitlenize verdiğiniz his, sizi farklı kılan özellik. Ardından bu kelimelerden yola çıkarak farklı isim türlerini deneyin. Bu çerçeve çoğu zaman bir marka stratejisi çalışmasıyla netleşir.
Tanımlayıcı isimler
Ne yaptığınızı doğrudan anlatan isimlerdir. Anlaşılması kolaydır, ama rakiplerden ayrışmak zorlaşır. Yalnızca işin kendisini tarif eden isimlerin tescil sürecinde de zorluk çıkarabileceğini göz önünde bulundurun.
Birleşik isimler
İki kelimenin ya da kelime parçasının bir araya getirilmesiyle oluşur. Doğru kurulduğunda hem anlam taşır hem de ayırt edici olur; ancak okunuşu ve yazılışı kolay kalmalıdır.
Türetilmiş ve uydurma isimler
Var olan bir kelimeden türetilen ya da tamamen yeni oluşturulan isimlerdir. En özgün seçenek olabilirler ve alan adı bulmak genellikle daha kolaydır. Buna karşılık isme anlam kazandırmak için iletişime daha fazla emek vermeniz gerekir.
Çağrışım yapan isimler
Doğrudan işinizi değil, uyandırmak istediğiniz duyguyu ya da fikri anlatan kelimelerdir. Bir hayvan, bir doğa olayı ya da bir nesne üzerinden kurulan bu isimler, iyi bir hikâyeyle desteklendiğinde güçlü bir marka ismi ortaya çıkarır.
Kurucu, aile ya da yer adı
Köklü ve güven veren bir izlenim yaratabilir. Yine de yaygın soyadları ve coğrafi isimler tek başına ayırt edici olmayabilir; işin el değiştirmesi ya da başka şehirlere açılması gibi durumları da düşünerek karar verin.
Adayları elemek
Uzun bir aday listesiyle başlayıp listeyi adım adım kısaltın. İlk turda ölçütlere açıkça uymayan isimleri çıkarın. İkinci turda kalan isimleri yüksek sesle söyleyin, bir cümle içinde kullanın ve logonun, tabelanın ya da bir ürün etiketinin üzerinde nasıl duracağını hayal edin.
Basit ama etkili bir yöntem telefon testidir: İsmi telefonda birine söyleyin ve yazmasını isteyin. Karşınızdaki kişi harfleri sormak zorunda kalıyorsa, o marka ismi günlük kullanımda da benzer sorunlar yaşatacaktır. Kısa listede birkaç güçlü aday kaldığında bir sonraki adım, bu isimlerin kullanılabilir olup olmadığını araştırmaktır.
Eleme sırasında sık yapılan şu hatalara da dikkat edin:
- Bir marka ismini yalnızca kurucuların ya da yakın çevrenin beğenisine göre seçmek
- Rakiplerin isimlerine benzeyen, aynı kalıpla kurulmuş isimlere yönelmek
- Dönemin moda kelimelerini ya da yazım biçimlerini kullanmak; bu tür isimler hızla eskiyebilir
- Kitleye hiçbir şey anlatmayan kısaltmalar ve baş harflerden oluşan isimler seçmek
- Alan adı ve benzer marka araştırmasını isim duyurulduktan sonraya bırakmak
TÜRKPATENT'te benzer marka araştırması ve tescil
Beğendiğiniz bir isim başka bir firma tarafından aynı ya da benzer alanda kullanılıyorsa, ileride isim değiştirmek zorunda kalabilirsiniz. Bu yüzden bir marka ismi kesinleşmeden önce benzer markalar araştırılmalıdır.
- Türkiye'de marka tescil başvuruları TÜRKPATENT'e yapılır. Kurumun çevrim içi marka araştırma imkânları, adayınıza benzeyen kayıtlı markalar hakkında ilk fikri verir.
- Markalar, mal ve hizmet sınıflarına göre tescil edilir. Bu yüzden araştırmayı da yalnızca isme göre değil, faaliyet gösterdiğiniz ve ileride girmeyi düşündüğünüz alanlara göre değerlendirmek gerekir.
- Kendi yaptığınız tarama kesin bir sonuç değildir. Benzerlik değerlendirmesi ve başvurunun kapsamı için bir marka vekilinden ya da hukuk danışmanından destek almak en sağlıklı yoldur.
- Ticaret unvanınızın sicile kaydedilmiş olması ya da alan adını satın almış olmanız, o ismin marka olarak korunduğu anlamına gelmez.
Alan adı ve sosyal medya kullanıcı adı kontrolü
Bir marka ismi seçerken dijital kullanılabilirliği de en baştan kontrol edin. İnsanlar ismi duyduktan sonra web sitenizi ve sosyal medya hesaplarınızı aynı adla bulabilmeyi bekler.
- İsmin .com ve .com.tr uzantılı alan adlarının boşta olup olmadığına bakın.
- Türkçe karakterli isimlerde alan adını hangi harflerle yazacağınıza baştan karar verin.
- Kısa çizgi, rakam ya da ek kelime gerektiren alan adları, sözlü olarak aktarılırken karışıklık yaratır; mümkünse bunlardan kaçının.
- Instagram, LinkedIn, YouTube ve kullandığınız diğer platformlarda aynı kullanıcı adını alabildiğinizden emin olun.
Bu kontrolü kısa listedeki her aday için ayrı ayrı yapın; dijitalde kolayca bulunamayan bir marka ismi, ne kadar güzel olursa olsun sizi sürekli açıklama yapmak zorunda bırakır. Kararınızı verdiğiniz anda alan adlarını ve kullanıcı adlarını almak, sonradan başkasının kapmasının önüne geçer.
Küçük bir kitleyle test edin
Son kararı vermeden önce kısa listedeki isimleri hedef kitlenizden birkaç kişiyle paylaşın. Burada sorulacak soru "beğendiniz mi?" olmamalı. Bunun yerine ismin akıllarında hangi çağrışımları uyandırdığını, nasıl telaffuz ettiklerini ve bir gün sonra hatırlayıp hatırlamadıklarını öğrenin.
Yalnızca yakın çevrenizin görüşüne güvenmeyin; sizi tanımayan ve hedef kitlenize benzeyen kişilerin tepkisi daha değerlidir. Yurt dışına satış yapıyorsanız, ismi o pazarlardan birkaç kişiye de söyletin. Test, en doğru marka ismini oylamayla seçmek için değil, gözden kaçan bir sorunu erken yakalamak için yapılır.
İsimden kimliğe: sonraki adımlar
İsim kesinleştiğinde sıra onu görsel bir dile dönüştürmeye gelir. Logo, renkler ve yazı karakterleri ismin anlattığı hikâyeyi desteklemelidir; bu aşamada logo tasarımında dikkat edilmesi gerekenler ve kurumsal kimlik nedir yazılarımız işinize yarayabilir.
Yeni bir marka ismi arıyorsanız ya da mevcut isminizi gözden geçirmek istiyorsanız, isim bulma sürecinde aday üretimden elemeye kadar yanınızdayız. Markanızı ve hedeflerinizi konuşmak için bize yazın.